Σε παιχνίδι για γερά νεύρα, όπου η κάθε πλευρά προσπαθεί να μαντέψει και να προλάβει τις κινήσεις της άλλης προκειμένου τόσο σε επίπεδο εντυπώσεων όσο και σε επίπεδο ουσίας να αποκομίσει οφέλη, εξελίσσεται η παρούσα φάση των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Με χρονικό ορίζοντα την προσεχή Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου, ημερομηνία που ορίστηκε ως χρόνος σύγκλησης της πολυμερούς διάσκεψης, ένα πολυσύνθετο σκηνικό, με κινήσεις στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο, με εμπλοκή του διεθνούς παράγοντα, αναζήτηση συμμαχιών και μοχλών πίεσης, έχει στηθεί στον άξονα Αθήνας – Αγκυρας.

Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είχε χθες μακρά τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία δεν αποκλείεται να έχει συνέχεια σήμερα ή αύριο, καθώς, σύμφωνα με το πρωθυπουργικό επιτελείο, συμφωνήθηκε να βρίσκονται σε στενή επαφή και να παρακολουθούν τις διαπραγματεύσεις στη Γενεύη ανάμεσα στους Ν. Αναστασιάδη και Μ. Ακιντζί. Τόσο ο κ. Τσίπρας όσο και ο κ. Ερντογάν εμφανίσθηκαν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, διατεθειμένοι να μεταβούν στη Γενεύη μόνο εάν διαπιστωθεί ότι η πρόοδος στις συνομιλίες είναι τέτοια ώστε να διαμορφώνει προοπτική επίτευξης λύσης. Είναι σαφές ότι καμία από τις δύο πλευρές, που υφίστανται και την πίεση του διεθνούς παράγοντα, δεν θέλει να επιβαρυνθεί με τη μομφή ότι δεν είναι έτοιμη να συμβάλει εποικοδομητικά στη διαδικασία.

Ωστόσο, από το πρωθυπουργικό περιβάλλον μεταδίδεται ένα εξαιρετικά συγκρατημένο κλίμα και όχι ιδιαίτερη αισιοδοξία για την προοπτική να επέλθει εκείνη η εξέλιξη στις συνομιλίες που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για να καλυφθεί η «πολύ μεγάλη απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές». Υπό αυτό το πρίσμα, συνεργάτες του κ. Τσίπρα εκτιμούν ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι να εκπροσωπηθούν Αθήνα και Αγκυρα την Πέμπτη από τους υπουργούς Εξωτερικών, Ν. Κοτζιά και Μ. Τσαβούσογλου αντίστοιχα. Θεωρούν, δηλαδή, ως περισσότερο πιθανή εξέλιξη την εκπροσώπηση από τους ΥΠΕΞ των δύο χωρών, σε μια διάσκεψη η οποία θα επιβεβαιώσει το ενεργό ενδιαφέρον και τη δέσμευση να συνεχιστεί η διαδικασία διαπραγμάτευσης. Στην περίπτωση που η Αγκυρα εκπροσωπηθεί από τον Τούρκο πρωθυπουργό Μπεναλί Γιλντιρίμ, είναι πιθανόν στη Γενεύη να εκπροσωπήσει την κυβέρνηση ο αντιπρόεδρος Γ. Δραγασάκης.

Ο κ. Τσίπρας ενημέρωσε χθες τους πολιτικούς αρχηγούς και θα έχει σήμερα συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Πρ. Παυλόπουλο, με την Αθήνα να εκπέμπει μήνυμα εθνικής γραμμής όσον αφορά το θέμα των εγγυήσεων και της παραμονής των κατοχικών στρατευμάτων στην Κύπρο. Επιπλέον, η ελληνική πλευρά διαμηνύει ότι σε διαρκή συντονισμό με τη Λευκωσία έχει επιδείξει την ισχυρή βούληση για επίτευξη λύσης. Διπλωματικές πηγές, μάλιστα, επιρρίπτουν ευθύνη στην Αγκυρα ότι, έχοντας ως προτεραιότητα τα εσωτερικά της Τουρκίας ζητήματα, δεν έχει επιδείξει αντίστοιχη διάθεση. Μάλιστα, η ελληνική πλευρά εξέλαβε εξαρχής τις πληροφορίες ότι την Τουρκία επρόκειτο να εκπροσωπήσει στη διάσκεψη της Γενεύης ο κ. Γιλντιρίμ ως σαφή ένδειξη μιας διάθεσης να μην παραγάγουν οι διαπραγματεύσεις αποτέλεσμα, καθώς, όπως σχολίαζαν κυβερνητικές πηγές, ο μόνος που μπορεί να διαπραγματευθεί είναι ο κ. Ερντογάν και ουδείς άλλος.

Οι παρουσίες στην πολυμερή

Εκπρόσωποι επτά διαφορετικών πλευρών θα είναι παρόντες στις συνομιλίες της πολυμερούς διεθνούς διάσκεψης για το Κυπριακό, μεθαύριο, Πέμπτη, στη Γενεύη. Οι πέντε βασικοί συνομιλητές θα είναι η Ελλάδα, η Τουρκία, η Βρετανία, ο Ν. Αναστασιάδης –πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και εκπρόσωπος της ελληνοκυπριακής κοινότητας–, και ο κ. Μουσταφά Ακιντζί, εκ μέρους της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Σύμφωνα με όλα όσα έχουν γίνει έως τώρα γνωστά, τη Βρετανία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Εξωτερικών Μπόρις Τζόνσον, ενώ απομένει να οριστικοποιηθεί μέχρι και την τελευταία στιγμή ποιο θα είναι το επίπεδο εκπροσώπησης της Ελλάδας και της Τουρκίας. Παρών θα είναι και ο γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτιέρες, υπό την αιγίδα του οποίου πραγματοποιούνται άλλωστε οι συνομιλίες για το Κυπριακό (ο κ. Γκουτιέρες την επόμενη ημέρα, στις 13/1, θα επιστρέψει στη Νέα Υόρκη), ενώ την Ε.Ε. θα εκπροσωπήσει ο πρόεδρος της Ευρ. Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Ωστόσο, όπως γνωστοποίησε ήδη χθες ο ειδικός απεσταλμένος του γ.γ. του ΟΗΕ για το Κυπριακό Εσπεν Μπαρθ Εϊντε, η Ε.Ε. θα έχει ρόλο απλού παρατηρητή.

Το άρθρο Σε τεντωμένο σχοινί το Κυπριακό εμφανίστηκε πρώτα στο Giga fm 105,4 | Ραδιοφωνικός Σταθμός | Ήπειρος | Ιωάννινα.

Στην τελική ευθεία εισέρχεται από τη Δευτέρα η σημαντικότερη προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού μετά την απόρριψη του σχεδίου Ανάν το 2004. Παρά τις παροτρύνσεις και την αισιοδοξία που προβάλλουν οι διεθνείς πρωταγωνιστές, το σκηνικό παραμένει θολό, με τον καχύποπτο στο εσωτερικό και απρόβλεπτο στο εξωτερικό Ταγίπ Ερντογάν, αλλά και την ετεροβαρή σχέση Αθήνας – Αγκυρας, να περιπλέκει παρά να υποβοηθεί τη διαδικασία.

Αθήνα και Λευκωσία εκπέμπουν θετικές προθέσεις και πνεύμα ειλικρινούς αναζήτησης λύσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις, στην πολυμερή διάσκεψη της Γενεύης, στις 12 Ιανουαρίου, δεν θα υπάρξει συμφωνία. Ως ρεαλιστικός στόχος τίθεται η καταγραφή επαρκούς προόδου και περαιτέρω συγκλίσεων, ώστε η συνάντηση να μη σηματοδοτήσει την κατάρρευση της προσπάθειας, αλλά την αφετηρία μιας ανοικτής (open ended) διαδικασίας. Αυτή θα συνεχιστεί τους επόμενους μήνες, με τη διεθνή κοινότητα να πιέζει για ταχεία ολοκλήρωση και διενέργεια δημοψηφισμάτων από τις δύο κοινότητες στην Κύπρο το καλοκαίρι. Στο τέλος, υπάρχει η υπεραισιόδοξη προοπτική «πανηγυρικής» συμμετοχής στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, της ενιαίας Κυπριακής Δημοκρατίας.

Πάντως, η συγκυρία δεν είναι η καλύτερη. Τις προοπτικές επιτυχίας σκιάζει η προσπάθεια του Ταγίπ Ερντογάν να αναθεωρήσει το τουρκικό Σύνταγμα ώστε να καταστεί παντοδύναμος πρόεδρος. Για να εξασφαλίσει τη στήριξη των εθνικιστών, αναμένεται να τηρήσει μαξιμαλιστική στάση στο Κυπριακό. Βρετανικές πηγές, με άμεση γνώση των διεργασιών, επιλέγουν την αντίθετη ερμηνεία, εκτιμώντας ότι ο Τούρκος πρόεδρος είναι ήδη τόσο ισχυρός στο εσωτερικό που έχει το περιθώριο να προβεί σε τολμηρά βήματα στο Κυπριακό, κάτι ωστόσο που στην πράξη δεν έχει κάνει μέχρι στιγμής. Παράλληλα, ασαφές παραμένει πώς θα προσεγγίσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό η κυβέρνηση Τραμπ. Ο υπ. Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, που βρίσκεται στη Νέα Υόρκη, ενημέρωσε για την επικείμενη διάσκεψη και τις ελληνικές ανησυχίες τον σύμβουλο εθνικής ασφαλείας του νεοεκλεγέντος προέδρου, Μάικλ Φλιν.

Η διάσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων που επηρεάζουν και τις εξελίξεις στην περιοχή. Ο Ερντογάν συγκρούεται με την Ουάσιγκτον (την προειδοποιεί ακόμη και με κλείσιμο της βάσης του Ιντσιρλίκ) και με τις Βρυξέλλες (απειλεί να «πλημμυρίσει» την Ευρώπη με πρόσφυγες), ενώ την ίδια ώρα ενεργειακοί κολοσσοί, όπως η ExxonMobil και η Total, επιδεικνύουν αυξημένο ενδιαφέρον για πιθανά κοιτάσματα φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ. Καθώς οι ενεργειακές ανάγκες της Τουρκίας αυξάνονται, ο πρόεδρος Αναστασιάδης θεωρεί –και το υπογράμμισε σε πρόσφατη συνέντευξή του στην «Κ»– πως η προμήθεια αερίου μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για να προβεί ο Ερντογάν σε παραχωρήσεις.

Ευλόγως η προσοχή επικεντρώνεται στην αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων, στην εκ περιτροπής προεδρία, στην επιστροφή εδαφών και προσφύγων –η κατάθεση χάρτη από τον κ. Ακιντζί στις διαπραγματεύσεις μέχρι τις 11 Ιανουαρίου αποτελεί προϋπόθεση για τη διεξαγωγή της διεθνούς διάσκεψης την επομένη–, στην ελεύθερη πρόσβαση της κάθε κοινότητας στη ζώνη της άλλης και στις παραμέτρους της διακυβέρνησης. Ωστόσο, το αέριο αποτελεί μια μείζονος στρατηγικής σημασίας πτυχή που δεν επηρεάζει μόνο τις δύο κοινότητες ή και τις δύο μητέρες πατρίδες, αλλά αφορά και άλλους σημαντικούς περιφερειακούς παίκτες, όπως είναι το Ισραήλ και η Αίγυπτος, καθώς και τους ισχυρούς της παγκόσμιας οικονομίας.

Στο μεταξύ, στον άξονα Αθήνας – Λευκωσίας υπάρχει συντονισμός κινήσεων. Οι δύο πλευρές μιλούν για αρμονική συνεργασία, ωστόσο είναι σαφές ότι παρατηρούνται και αποκλίσεις.

Στο εσωτερικό της Ελλάδας το μέτωπο είναι μάλλον αρραγές. Η αντιπολίτευση καλείται να αποφύγει την άκαιρη κομματική εκμετάλλευση του δύσκολου ρόλου της Αθήνας και η Ν.Δ., που διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με τον ιδεολογικά συγγενή Κύπριο πρόεδρο, προσφέρει τη διακριτική στήριξή της. Εικάζεται ότι σε αυτό το πνεύμα θα κινηθεί και ο πρόεδρος της Ν.Δ. κατά την ενημέρωση που θα λάβει από τον πρωθυπουργό τη Δευτέρα.

Αντίθετα, στην Κύπρο διαπιστώνεται διαίρεση των πολιτικών δυνάμεων. Από τη μια, βρίσκονται τα δύο μεγαλύτερα κόμματα –ο συντηρητικός Δημοκρατικός Συναγερμός (31% στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές) και το κομμουνιστικό ΑΚΕΛ (26%)– και από την άλλη, το σύνολο των υπολοίπων κομμάτων της αντιπολίτευσης (41%) όπου ισχυρότερος πόλος είναι το Δημοκρατικό Κέντρο (15%).

Η «Κ» είχε εκτενείς συζητήσεις με τους ηγέτες και των τριών μεγαλύτερων κομμάτων στα γραφεία τους στη Λευκωσία και κατέγραψε τις απόψεις τους. Ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αβ. Νεοφύτου, υπογραμμίζει ότι η Τουρκία θα βρεθεί προ των ευθυνών της, ο γ.γ. του ΑΚΕΛ, Αντρ. Κυπριανού, εμφανίζεται υποστηρικτικός της προσπάθειας για την επίτευξη λύσης, ενώ ο επικεφαλής του ΔΗΚΟ, Ν. Παπαδόπουλος, ασκεί δριμεία κριτική στον πρόεδρο Αναστασιάδη.

Το άρθρο Σε θολό σκηνικό η διάσκεψη της Γενεύης εμφανίστηκε πρώτα στο Giga fm 105,4 | Ραδιοφωνικός Σταθμός | Ήπειρος | Ιωάννινα.