Ο Πρόεδρος Τρούμαν ανησυχούσε καθώς ο εμφύλιος πόλεμος μαίνονταν στην ελληνική επικράτεια. Πιθανή κατάρρευση του κυβερνητικού στρατοπέδου θα οδηγούσε σε αλυσιδωτές συνέπειες στη νοτιοανατολική Μεσόγειο και σε άμεσα αποτελέσματα στην Τουρκία όπου και εκείνη θα περιέρχονταν στη σοβιετική σφαίρα επιρροής. Μια τέτοια εξέλιξη θα απομάκρυνε τις ΗΠΑ από τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής. Οι Αμερικανοί ανέλαβαν την προστασία της Ελλάδας όταν οι Βρετανοί βρέθηκαν σε δυσχερή οικονομική κατάσταση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Επομένως δε μπορούσαν πλέον να βοηθούν την Ελλάδα και την Τουρκία και έτσι ενημέρωσαν την Ουάσινγκτον να παρέμβει.

Αυτό εκφράστηκε στην ομιλία του Χάρι Τρούμαν στο Κογκρέσο. Ο Αμερικανός Πρόεδρος υποστήριξε ότι ο κόσμος είναι διαιρεμένος σε δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Όπου το ένα είναι βασισμένο στη δημοκρατία και στην ελευθερία και το άλλο στον ολοκληρωτισμό και στην τυραννία. Το δόγμα Τρούμαν αποσκοπούσε στη βοήθεια των κυβερνήσεων της Ελλάδας, της Τουρκίας αλλά και του Ιράν έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν τον επαπειλούμενο κομμουνιστικό κίνδυνο.

Για την αποφυγή μιας τέτοιας εξέλιξης ο Τρούμαν ανακοίνωσε πρόγραμμα βοήθειας προς την Ελλάδα και την Τουρκία. Ένα πρόγραμμα που αποτελούνταν από παροχή οικονομικής βοήθειας ύψους 400 εκατομμυρίων δολαρίων. Αρχικά, το δόγμα Τρούμαν αφορούσε οικονομική και τεχνική υποστήριξη. Όμως γρήγορα επεκτάθηκε και στην παροχή βοήθειας προς τον εθνικό στρατό ούτως ώστε να βγει νικητής του εμφυλίου πολέμου και να δοθεί ένα τέλος στην προσπάθεια επικράτησης του κομμουνισμού στην Ελλάδα.

Άφιξη του Πωλ Πόρτερ στην Ελλάδα

Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναφέρουμε την κοινωνικο-οικονομική κατάσταση εκείνης της περιόδου στην Ελλάδα. Αλλά και να εξετάσουμε κατά πόσο κατέληξε η οικονομική αρωγή στα χέρια των πολλών και όχι των λίγων. Ο Πρόεδρος Τρούμαν απέστειλε στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1947 τον Πωλ Πόρτερ για να σχηματίσει μία έκθεση που να αναφέρει τις σημαντικές παραμέτρους που χρήζουν άμεσης βελτίωσης. Εκείνη την περίοδο ο Πόρτερ έγραψε στο ημερολόγιό του: «έχουμε έναν φτωχό λαό με μία ανίκανη κυβέρνηση».

Σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την άφιξή του ο έμπειρος και ενημερωμένος Αμερικανός διπλωμάτης κάνει σκληρές δηλώσεις κατά των κερδοσκόπων. Στην πρώτη του συνέντευξη τονίζει πως η βοήθεια την οποία έχουν υποσχεθεί οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρησιμοποιηθεί προς όφελος όχι μόνο ορισμένων ατόμων αλλά του συνόλου του ελληνικού λαού. Η τοποθέτηση αυτή κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. Ενδεικτικό είναι το ημερολόγιο ενός μέλους της αποστολής Πόρτερ που δημοσιεύτηκε στον τύπο της εποχής. Χαρακτηριστικά αναφέρει: «είναι η μόνη χώρα όπου τα βάρη της καταστροφής έπεσαν στους εξαντλημένους ώμους των οικονομικά ασθενών και η οικονομική ολιγαρχία αφέθηκε άθικτη». Η οικονομική ανισότητα εξέπληξε τους Αμερικανούς της αποστολής Πόρτερ οι οποίοι παρατηρούσαν ότι μία μικρή μερίδα της κοινωνίας, όπως οι κάτοικοι του Κολωνακίου, διατηρούσαν την καλή ποιότητα ζωής τους διασκεδάζοντας, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός προσπαθούσε να βρει τροφή για να ζήσει.

Διαβρωμένο ελληνικό πολιτικό σύστημα

Ο Πωλ Πόρτερ παρέμεινε στην Ελλάδα για λίγους μήνες και συνέταξε δύο εκθέσεις κόλαφο για την ελληνική πραγματικότητα. Ανέλυε με γλαφυρότητα στις εκθέσεις του πόσο διαβρωμένο ήταν το πολιτικό σύστημα της εποχής. Λόγω ακριβώς αυτού του πολιτικού συστήματος, ο Πόρτερ δικαιολογούσε την ανάδειξη του κομμουνισμού στη χώρα. Η πιο σημαντική σημείωση στις εκθέσεις του Πόρτερ αφορούσε την αδήριτη ανάγκη ανασύνταξης του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Έτσι ώστε να επιφέρει την οικονομική και κοινωνική ισότητα, ενώ παράλληλα τόνισε πως ακόμα και αν ηττηθεί ο δημοκρατικός στρατός, ο κομμουνισμός θα αναβιώσει πάλι.

Μεσούντος του ελληνικού εμφυλίου πολέμου και ενώ η χώρα έχει περάσει από δύσκολες πολεμικές αναμετρήσεις κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το ελληνικό πολιτικό σύστημα δε συνειδητοποιούσε την επιτακτική ανάγκη μετατροπής του κρατικού μηχανισμού. Διατηρήθηκαν ακέραιες οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες με το οικονομικό βάρος να πέφτει πάνω σε εκείνους που αδυνατούσαν να επιζήσουν.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

• Το ημερολόγιον ενός Αμερικάνου, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, 23 Ιανουαρίου, σ.1, 1947
• Ο κ. Πόρτερ αφίχθη χθες εις Αθήνας, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, 19 Ιανουαρίου, σ.1, 1947
• Clogg, R. (2003). Συνοπτική ιστορία της Ελλάδας 1770-2000. Αθήνα: Εκδόσεις κάτοπτρο

Το άρθρο Δόγμα Τρούμαν – η εναρκτήρια δήλωση του Ψυχρού Πολέμου εμφανίστηκε πρώτα στο Giga fm 105,4 | Ραδιοφωνικός Σταθμός | Ήπειρος | Ιωάννινα.

Γράφει ο Παναγιώτης Αποστόλου…     Η πατρίδα μας μέσα στην μακραίωνη Ιστορία της γνώρισε μεγάλες στιγμές δόξας.

Αλλά, δυστυχώς, και αποφράδες ημέρες που σχεδόν πάντα συνοδεύτηκαν με απώλεια κυριαρχικών δικαιωμάτων. Κατά την άποψή μου, η χειρότερη στιγμή του Ελληνισμού, ιστορικά και γεωστρατηγικά, ήταν η Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως στις 29 Μαΐου 1453. Κάθε χρόνο αυτή την ημέρα, οι γείτονές μας τιμούν την ιστορία τους με ξεχωριστό τρόπο και γιορτάζουν με υπέρλαμπρες εκδηλώσεις. Αντίθετα, εμείς οι Νεοέλληνες δεν κάνουμε ποτέ, τα τελευταία χρόνια, καμιά αναφορά στην ημέρα αυτή. Χάθηκε για τον Ελληνισμό, η Πόλη των πόλεων, η Βυζαντινογέννητη Κωνσταντινούπολη, η Πόλη μας.

Καμιά αναφορά δεν γίνεται από τους πολιτικούς αρχηγούς των κομμάτων που ασθμαίνοντας ζητούν την ψήφο μας στις 17 Ιουνίου. «το παίζουν» πατριώτες στα λόγια. Καμιά αναφορά ούτε από τα διαπλεκόμενα ΜΜΕ. Το μόνο που γνωρίζουν είναι να προπαγανδίζουν υπέρ των τροϊκανών και των μεγαλοεργολάβων αφεντικών τους. Παραπληροφορούν τον Ελληνικό λαό.      

Ωστόσο, παρά την προσπάθεια διαγραφής της ιστορικής μνήμης μας, από τους πολιτικούς ταγούς και τα διαπλεκόμενα ΜΜΕ. Υπήρξε λαμπρή εξαίρεση, για άλλη μια φορά, από το Πολεμικό Ναυτικό μας. Το στρατιωτικό σώμα με τη φιλελεύθερη παράδοση μας έκανε να διατηρήσουμε άσβεστη την ελπίδα.

Όσο υπάρχουν πατριωτικές προσωπικότητες σαν του Αρχηγού ΓΕΝ, Αντιναυάρχου Κοσμά Χρηστίδη, η Ελλάδα ποτέ δεν θα πεθάνει.

Ο Αρχηγός ΓΕΝ, εξέδωσε Ημερήσια Διαταγή προς το προσωπικό του Πολεμικού Ναυτικού. Με την ευκαιρία της μαύρης επετείου της Αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως το 1453 από του Οθωμανούς. Μας θυμίζει πως δεν είναι όλοι υποταγμένοι στο βωμό της καθημερινότητας, της εξυπηρέτησης προσωπικών φιλοδοξιών και του συμφέροντος.

Πιστεύω πως αξίζει να παραθέσω αυτούσια την Ημερήσια Διαταγή  του σπουδαίου Έλληνα, που πάει κόντρα στον καιρό: 

«Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και Ναύτες του Πολεμικού Ναυτικού, η 29^η Μαΐου είναι μια θλιβερή επέτειος για τον Ελληνισμό, που όμως μας θυμίζει στους αιώνες ότι όποτε υποτιμήσαμε τους εχθρούς μας το πληρώσαμε με ποταμούς αίματος και βαριάς υποδούλωσης του Έθνους. Η 29^η Μαΐου του 1453 ήταν το αποτέλεσμα μιας διχαστικής πορείας μακριά από τα ιδανικά και τις αξίες μας. Μιας πορείας που εθελοτυφλούσε απέναντι στις πυρετώδεις προετοιμασίες και τις προκλήσεις του αντιπάλου. Η άσχημη τότε οικονομική κατάσταση έσπρωξε την Βυζαντινή ηγεσία να υποτιμήσει την σημασία του εξοπλισμού με νέα ισχυρά όπλα για την οχύρωση της πόλεως. Τα αποτελέσματα δε άργησαν να φανούν, ήδη από το 1452. Ο έλεγχος των στενών πέρασε στα χέρια του σουλτάνου και από τον Απρίλιο του 1453 άρχισε το κύκνειο άσμα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Μια σκληρή και αδυσώπητη πολιορκία είχε αρχίσει, χωρίς να διαφαίνεται καμιά ελπίδα σωτηρίας για τον πληθυσμό της πόλεως. Και όμως, για μια ακόμα φορά η ελπίδα ήρθε από την θάλασσα. Ο Φλαντανέλλας, κυβερνήτης του Βασιλικού δρόμωνα με την συνοδεία τριών Γενοβέζικων γαλερών, ναυμάχησε και έσπασε τον θαλάσσιο αποκλεισμό του Σουλτάνου, φέροντας τρόφιμα και εφόδια στους πολιορκημένους. Όμως, δυστυχώς, το άρρος και η αντρειοσύνη δεν φάνηκαν ικανές να ανατρέψουν το αποτέλεσμα που για χρόνια είχε υφάνει ο εφησυχασμός. “ΠΑΘΕΙ ΜΑΘΟΣ” Αισχύλος».

Σε αυτή την πατριωτική στάση του αρχηγού ΓΕΝ. Έρχεται στις 6 Μαΐου να προστεθεί και η ανοιχτή επιστολή-παρέμβαση του Ναυάρχου εν αποστρατεία Νίκου Παππά. Απευθύνεται προς τους Προέδρους των πολιτικών κομμάτων και τους υποψήφιους βουλευτές στις εκλογές της 17ης Ιουνίου. Είναι απόλυτα χρήσιμο για όλους μας να την παραθέσω και αυτή ολόκληρη. Είναι ένα ηχηρό ράπισμα κατά του κομματικού κράτους.

«Κύριοι επίδοξοι κυβερνήτες του σκάφους ΕΛΛΑΣ. Πέρασαν τρείς μήνες από την δημόσια παραίνεσή μου προς εσάς να δείξετε στην πράξη ότι γνωρίζετε και αποδέχεστε τα χαρακτηριστικά αλλά και τις ευθύνες του «ηγέτη». Η ταπεινή μου φωνή αποδείχθηκε και αυτή, όπως και άλλων, «…βοώντος εν τη ερήμω.» Στους τρείς αυτούς μήνες όμως ο καιρός «φρεσκάρισε» κι άλλο. Το πλοίο κινδυνεύει να υποστεί βαριά αβαρία στο μάτι του Ευρωπαϊκού τυφώνα και εσείς συνεχίζετε να συζητάτε για το ποια πορεία πρέπει να πάρει. Συνεχίζετε να απολαμβάνετε την προσωπική σας πολυτέλεια και να αναζητείτε την ικανοποίηση της πολιτικής σας ματαιοδοξίας την ώρα που πολίτες των οποίων εσείς θέλετε να ηγηθείτε αναζητούν πολύτιμα φάρμακα για να διατηρηθούν στη ζωή. Η Ελλάδα πέρασε και δυσκολότερες ακόμα στιγμές στην ιστορία της. Τις ξεπέρασε όταν οι ηγέτες της πρώτοι ξεπέρασαν τον διχασμό που ως κατάρα του γένους μας ταλανίζει και, ενωμένοι οι ίδιοι στο εθνικό συμφέρον, κατάφεραν να διατηρήσουν τη συνοχή της κοινωνίας. Με τις ανούσιες αντιπαραθέσεις, τους επικοινωνιακούς εκβιασμούς, τους αδιέξοδους δογματισμούς, την αδράνεια, την αλαζονεία της μικρής ή μεγάλης εξουσίας σας και τις παλινδρομήσεις θέσεων και υποσχέσεων, έχετε πανικοβάλλει την κοινωνία. Έχετε συνθλίψει κάθε συνεκτικό της παράγοντα γιατί στον πανικό επικρατεί σύγχυση και το ένστικτο της ατομικής επιβίωσης και όχι αυτό της αλληλεγγύης. Έμειναν λίγες μέρες από τη νέα εκλογική διαδικασία. Σταματήστε να διαλαλείτε αορίστως το τι θα κάνετε και πέστε στον λαό το πώς θα το κάνετε. Μην εκπέμπετε φρούδες ελπίδες. Δεσμευτείτε για την αποδέσμευσή σας από κάθε διαπλοκή και για τη θέσπιση αυστηρών κανόνων τιμωρίας αυτών που καταχρώνται την εξουσία λυμαινόμενοι τον δημόσιο πλούτο. Δώστε το παράδειγμα και ξεκινήστε από τον εαυτό σας. Παραιτηθείτε από τώρα των προκλητικών προνομίων, μισθών και συντάξεων, υποσχεθείτε τη μείωση του αριθμού των Βουλευτών αλλά και των Υπουργών, Γραμματέων, παρακοιμώμενων και αργυρώνητων συμβούλων. Εξασφαλίστε πρώτα απ’ όλα την αξιοπρέπεια του κάθε πολίτη στη ζωή και στον θάνατο. Εξασφαλίστε την αξιοπρέπεια της πατρίδας μας που με ευθύνη σας διασύρεται παγκοσμίως. Αντιληφθείτε επιτέλους ότι το πλοίο ΕΛΛΑΣ είναι γερό σκαρί. Το πλήρωμά του σκληροτράχηλο και με αντοχή στις κακουχίες που απέδειξε επί αιώνες. Αλλά χωρίς μαγκιόρο καπετάνιο δεν ταξιδεύεται στον Ευρωπαϊκό Κυκλώνα».

Ο κ. Νίκος Παππάς υπήρξε κυβερνήτης του αντιτορπιλικού «Βέλος» που συνωμότησε με, εν ενεργεία, ομάδα αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού για την ανατροπή της Δικτατορίας και την επαναφορά της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Αυτό ήταν το λεγόμενο «Κίνημα του Ναυτικού». Το κίνημα ετοιμαζόταν από το 1969, δεν εκδηλώθηκε, όμως, γιατί προδόθηκε στις 22 Μαΐου 1973. Σε αυτό πρωτοστάτησαν, στελέχη του Ναυτικού της τάξεως του 1940, όπως οι Πλωτάρχες Παππάς, Σέκερης* και Μάλιαρης.        

Κάθε χρόνο, λοιπόν, σε ειδική τελετή στο αντιτορπιλικό «Βέλος» στο Άλσος Ναυτικής Παράδοσης, στο Τροκαντερό τιμάται αυτή η επέτειος. Έτσι, και φέτος τιμήθηκε η 39^η επέτειος. Όσο, λοιπόν, υπάρχουν τέτοιοι Έλληνες, θεωρώ πως υπάρχει ακόμα ελπίδα για την πατρίδα μας. Όμως, δυστυχώς, τέτοιες εκδηλώσεις τιμούνται σπάνια από εκπρόσωπο της εκάστοτε Ελληνικής κυβέρνησης και είναι παντελής η απουσία των Προέδρων των άλλων κομμάτων. Το περισσότερο αξιοπρόσεκτο δε, που επί σειρά ετών μου προκαλεί αλγεινή εντύπωση, είναι η συνεχής απουσία του  Αντώνη Σαμαρά. Και αυτό το επισημαίνω, ιδιαίτερα, γιατί ο Αθανάσιος Σέκερης είναι πατέρας του Ευάγγελου Σέκερη που είναι εξ αγχιστείας συγγενής με τον Αντώνη Σαμαρά. Έναν άνθρωπο, δηλαδή, που τίμησε ο «Εθνάρχης» Κωνσταντίνος Καραμανλής, τον αγνοεί επιδεκτικά, ο κ. Αντώνης Σαμαράς.

Υ.Γ.* Στα τιμώμενα πρόσωπα των επετείων είναι πάντα ο Αθανάσιος Σέκερης. Ο κ. Σέκερης είναι αντιναύαρχος Ε.Α. του πολεμικού μας Ναυτικού και υπήρξε πρώην Πρόεδρος του ΟΤΕ (1977-1981). Την θέση αυτή ανέλαβε κατ΄ εντολή του Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή. Μια δημόσια θέση, υψηλά οργανική, που ο ίδιος τίμησε με ιδιαίτερη ανιδιοτέλεια, γιαυτό και διαμένει ακόμη σε μικρό διαμέρισμα στην Κυψέλη.

Παναγιώτης Αποστόλου

Το άρθρο Όσο υπάρχουν πραγματικοί Έλληνες υπάρχει ακόμη ελπίδα εμφανίστηκε πρώτα στο Giga fm 105,4 | Ραδιοφωνικός Σταθμός | Ήπειρος | Ιωάννινα.